Nhiệm
vụ
* YÊU CẦU:
HS đọc thông tin, tìm hiểu và
hoàn thành phiếu tìm hiểu chung
về tác phẩm

I.

Những nét chính về tác giả, tác phẩm
1. Tác giả

•

Nguyễn Dữ, không rõ năm sinh, năm mất; sống vào khoảng thế kỉ XVI.

•

Quê quán: xã Đỗ Tùng – huyện Trường Tân (nay thuộc huyện Thanh
Miện – Hải Dương).

•

Xuất thân trong gia đình khoa bảng. (cha đỗ tiến sĩ đời Lê Thánh
Tông), ông còn là học trò của Nguyễn Bỉnh Khiêm

•

Từng đi thi và đã ra làm quan nhưng không bao lâu thì lui về ẩn giật.

I.

Những nét chính về tác giả, tác phẩm
2. Tác phẩm

Truyền kì là một thể loại văn
xuôi tự sự thời trung đại, phản
ánh hiện thực qua những yếu tố
kì lạ, truyền kì hoang đường.
Truyện truyền kì Việt Nam mang
đậm chất dân gian, yếu tố hiện
thực và tính nhân văn sâu sắc.

I.

Những nét chính về tác giả, tác phẩm
2. Tác phẩm

•
•
•
Là một tiếng nói phê phán
hiện thực.

Viết bằng chữ Hán.
Ra đời vào nửa đầu thế kỉ
XVI.
Gồm 20 câu chuyện.
Thể hiện tinh thần dân tộc,
đề cao đạo đức.

GIÁ TRỊ NỘI
DUNG
Cảm thông, bênh vực
những số phận bi thảm,
đặc biệt là người phụ nữ

Khẳng định quan điểm
sống “lánh đục về trong”
của lớp trí thức ẩn dật
đương thời.

I.

Những nét chính về tác giả, tác phẩm
2. Tác phẩm

•
•
•

Viết bằng chữ Hán.
Ra đời vào nửa đầu thế kỉ
XVI.
Gồm 20 câu chuyện.

GIÁ TRỊ NGHỆ THUẬT

“Thiên cổ kì bút”

I.

Những nét chính về tác giả, tác phẩm
2. Tác phẩm

Xuất xứ
“Chuyện chức phán sự đền Tản Viên” là một
trong 20 truyện của “Truyền Kì Mạn Lục”

I.

Những nét chính về tác giả, tác phẩm
2. Tác phẩm

PHẦN 1

PHẦN 2

Giới thiệu hành động nhân vật
Ngô Tử Văn và hành động
dũng cảm đốt đền của anh

Hành động cứng cỏi, kiên quyết
đấu tranh, vạch mặt gian tà của
Tử Văn đã chiến thắng cái xấu, cái
ác

PHẦN 3
Ngô Tử Văn được nhận chức phán
sự đền Tản Viên và lời bình của
tác giả

I.

Những nét chính về tác giả, tác phẩm
3. Người kể chuyện và những sự kiện chính
a.

Người

kể

chuyện 
• Ngôi thứ ba – không trực tiếp tham
gia vào câu chuyện, quan sát và đánh
giá khách quan về nhân vật và diễn
biến của câu chuyện 

Cách mở đầu trực tiếp, ngắn gọn
theo phương pháp truyền thống của
văn học trung đại, chưa thoát khỏi

• Lời kể này đã giúp người đọc hình
dung một cách khái quát và khách
quan về nhân vật Ngô Tử Văn ở đầu
tác phẩm

lối kể dân gian, gây sự chú ý của
người đọc.

I.

Những nét chính về tác giả, tác phẩm
3. Người kể chuyện và những sự kiện chính
b. Sự kiện chính

Ngô Tử Văn gặp
Thổ Công
Ngô Tử Văn
đốt đền

Ngô Tử Văn nhận
chức phán sự
đền Tản Viên
Ngô Tử Văn dưới
Minh ti xử kiện
Ngô Tử Văn gặp viên
Bách hộ họ Thôi

I.

Những nét chính về tác giả, tác phẩm
3. Người kể chuyện và những sự kiện chính
c. Diễn biến câu chuyện xử án

HỒN MA
TƯỚNG GIẶC
Tố cáo Tử Văn với
Diêm Vương

Chặng 1

DIÊM VƯƠNG
Nghe lời tố cáo của
tên tướng giặc mà
trách măng Tử Văn

NGÔ TỬ VĂN
Tỏ thái độ cứng cỏi
trước Diêm Vương
đầy uy quyền, đấu
tranh vạch mặt tên
tướng giặc gian tà.

I.

Những nét chính về tác giả, tác phẩm
3. Người kể chuyện và những sự kiện chính
c. Diễn biến câu chuyện xử án

Chặng 2

HỒN MA
TƯỚNG GIẶC

DIÊM VƯƠNG

NGÔ TỬ VĂN

Tranh cãi với Tử Văn,
sau lại lo sợ, đạo đức
giả: xin giảm án cho
Tử Văn.

Nghi ngờ, cho người
đến đền Tản Viên
chứng thực xử cho Tử
Văn thắng kiện.

Xin đem tư giấy đến
đền Tản Viên chứng
thực.

I.

Những nét chính về tác giả, tác phẩm
3. Người kể chuyện và những sự kiện chính
c. Diễn biến câu chuyện xử án

KẾT QUẢ

Ngô Tử Văn thắng kiện và được tiến cử làm
chân phán sự ở đền thánh Tản Viên.
Yếu tố góp phần làm nên chiến thắng của
Tử Văn 
• Sự giúp đỡ của viên thổ công. 
• Sự chính trực, quyết liệt đẩy lùi cái ác của Ngô
Tử Văn.
 Yếu tố quan trọng là sự chính trực, niềm tin vào
lẽ phải của Ngô Tử Văn.

Nhiệm
vụ
NHÓM 1

NHÓM 2

NHÓM 3

Lời giới thiệu ban đầu

Tử Văn gặp viên

Tử Văn trong cuộc xử

và hành động đốt đền

bách hộ họ Thôi và

kiện dưới Minh Ti và

của Ngô Tử Văn

viên thổ công.

nhận chức phán sự
đền Tản Viên

TIÊU CHÍ

Hình thức
(2 điểm)

Nội dung
(6 điểm)

Hiệu quả nhóm
(2 điểm)

Điểm
TỔNG

CẦN CỐ GẮNG
(0 – 4 điểm)

ĐÃ LÀM TỐT
(5 – 7 điểm)

RẤT XUẤT SẮC
(8 – 10 điểm)

0 điểm
Bài làm còn sơ sài, trình bày cẩu
thả
Sai lỗi chính tả

1 điểm
Bài làm tương đối đẩy đủ, chỉn chu
Trình bày cẩn thận
Không có lỗi chính tả

2 điểm
Bài làm tương đối đẩy đủ, chỉn chu
Trình bày cẩn thận
Không có lỗi chính tả
Có sự sáng tạo
 

1 - 3 điểm
Chưa trả lơi đúng câu hỏi trọng
tâm
Không trả lời đủ hết các câu hỏi
gợi dẫn
Nội dung sơ sài mới dừng lại ở
mức độ biết và nhận diện

4 – 5 điểm
Trả lời tương đối đầy đủ các câu hỏi gợi
dẫn
Trả lời đúng trọng tâm
Có ít nhất 1 – 2 ý mở rộng nâng cao

6 điểm
Trả lời tương đối đầy đủ các câu
hỏi gợi dẫn
Trả lời đúng trọng tâm
Có nhiều hơn 2 ý mở rộng nâng cao
Có sự sáng tạo

0 điểm
Các thành viên chưa gắn kết
chặt chẽ
Vẫn còn trên 2 thành viên
không tham gia hoạt động

1 điểm
Hoạt động tương đối gắn kết, có tranh
luận nhưng vẫn đi đến thông nhát
Vẫn còn 1 thành viên không tham gia
hoạt động

2 điểm
Hoạt động gắn kết
Có sự đồng thuận và nhiều ý tưởng
khác biệt, sáng tạo
Toàn bộ thành viên đều tham gia
hoạt động

 
 

 

 

II. Đọc hiểu văn bản
1. Hình tượng nhân vật Ngô Tử Văn
a. Giới thiệu nhân vật

• Tên họ
Ngô Tử Văn tên là Soạn.
• Quê quán
Huyện Yên Dũng, đất Lạng
Giang.

• Tính tình
Khảng khái, nóng nảy, thấy sự
gian tà không chịu được Từ
ngữ mang tính khẳng định.

NGÔ
TỬ
VĂN
ĐỐT
ĐỀN

II. Đọc hiểu văn bản
1. Hình tượng nhân vật Ngô Tử Văn
b. Diễn biến hành động Ngô Tử
Văn

NGUYÊN NHÂN

Tức giận hồn ma
tướng giặc làm
yêu làm quái
trong dân gian.

Mong muốn trừ
hại cho dân.

 Mục đích cao đẹp.

II. Đọc hiểu văn bản
1. Hình tượng nhân vật Ngô Tử Văn
b. Diễn biến hành động Ngô Tử
Văn

TRƯỚC KHI ĐỐT ĐỀN

• Hành động: Tắm rửa sạch sẽ, khấn trời.
• Lấy lòng trong sạch, muốn bảo vệ sự bình yên
cho người dân.
• Lấy lòng trong sạch, sự chân thành, mong
muốn được trời chia sẻ.
• Chứng minh hành động chính nghĩa của mình.

II. Đọc hiểu văn bản
1. Hình tượng nhân vật Ngô Tử Văn
b. Diễn biến hành động Ngô Tử
Văn

Ý NGHĨA
Thể hiện tính
cương
trực,
dũng cảm vì
dân trừ bạo.

Thể hiện tinh
thần dân tộc,
quyết tâm trừ hại
cho dân, bảo vệ
thổ thần nước
Việt.

II. Đọc hiểu văn bản
1. Hình tượng nhân vật Ngô Tử Văn
b. Diễn biến hành động Ngô Tử
Văn

NGÔ TỬ VĂN GẶP VIÊN TƯỚNG HỌ
THÔI VÀ VIÊN THỔ CÔNG

“khó chịu, đầu lảo đảo và bụng run run, rồi
nổi lên một cơn sốt nóng, sốt rét”.

Có người cao lớn, khôi
ngô đội mũ trụ đến đòi
làm trả lại đền.

Có ông già áo vải, mũ
đen, phong độ nhàn nhã
đến tỏ lời mừng và kể rõ
đầu đuôi sự việc.

II. Đọc hiểu văn bản
1. Hình tượng nhân vật Ngô Tử Văn
b. Diễn biến hành động Ngô Tử
Văn

NGÔ TỬ VĂN GẶP VIÊN TƯỚNG HỌ
THÔI VÀ VIÊN THỔ CÔNG

Hồn ma tướng giặc

Ngô Tử Văn

Trách mắng, đòi trả đền,
đe doạ.

Tử Văn mặc kệ, ngồi
ngất ngưỡng tự
nhiên.

 Thái độ điền nhiên không sợ trước những lời đe dọa
của hung thần.

II. Đọc hiểu văn bản
1. Hình tượng nhân vật Ngô Tử Văn
b. Diễn biến hành động Ngô Tử
Văn

NGÔ TỬ VĂN GẶP VIÊN TƯỚNG HỌ
THÔI VÀ VIÊN THỔ CÔNG

Thổ công

Ngô Tử Văn

Tỏ lời mừng với Ngô Tử Văn.
Kể lại sự việc bị hại của mình
Căn dặn Ngô Tử Văn những
điều cần làm khi đối phó với
tên hung thần và trong cuộc
đối chất với Diêm Vương dưới
âm phủ.

Kinh ngạc. Tử Văn căn vặn
Thổ Công xem: “Hắn có
thực là tên hung thần, có
thể gieo vạ cho tôi không?”

 Ngô Tử Văn là một kẻ sĩ đầy bản lĩnh, không khiếp sợ
trước gian tà.

II. Đọc hiểu văn bản
1. Hình tượng nhân vật Ngô Tử Văn
c. Ngô Tử Văn bị bắt và dẫn xuống Minh Ti
• Ngô Tử Văn bị bắt giải xuống âm phủ.
• Quang cảnh dưới âm phủ: không khí rùng rợn
• Tác giả đã sử dụng nhiều hình ảnh mang tính chất kì
ảo, hoang đường→ nhấn mạnh hơn quang cảnh đáng
sợ nơi cõi âm
• Ngô Tử Văn: gan dạ, khảng khái, quyết liệt kêu oan.
• Cuộc xét xử Ngô Tử Văn dưới âm phủ.
• Nguyên nhân: Do hồn ma viên Bách hộ họ Thôi kiện
Ngô Tử Văn về tội đốt đền. → bản chất là tên tướng
gian tà (sống cướp nước, chết cướp đền).

II. Đọc hiểu văn bản
1. Hình tượng nhân vật Ngô Tử Văn
c. Ngô Tử Văn bị bắt và dẫn xuống Minh Ti

HỒN MA
TƯỚNG GIẶC
Tố cáo Tử Văn với
Diêm Vương

DIÊM VƯƠNG
Nghe lời tố cáo của
tên tướng giặc mà
trách măng Tử Văn

Chặng 1

NGÔ TỬ VĂN
Tỏ thái độ cứng cỏi
trước Diêm Vương
đầy uy quyền, đấu
tranh vạch mặt tên
tướng giặc gian tà.

II. Đọc hiểu văn bản
1. Hình tượng nhân vật Ngô Tử Văn
c. Ngô Tử Văn bị bắt và dẫn xuống Minh Ti

Chặng 2

HỒN MA
TƯỚNG GIẶC

DIÊM VƯƠNG

NGÔ TỬ VĂN

Tranh cãi với Tử Văn,
sau lại lo sợ, đạo đức
giả: xin giảm án cho
Tử Văn.

Nghi ngờ, cho người
đến đền Tản Viên
chứng thực xử cho Tử
Văn thắng kiện.

Xin đem tư giấy đến
đền Tản Viên chứng
thực.

II. Đọc hiểu văn bản
1. Hình tượng nhân vật Ngô Tử Văn
c. Ngô Tử Văn bị bắt và dẫn xuống Minh Ti

KẾT QUẢ

• Ngô Tử Văn thắng kiện và được tiến cử làm chân
phán sự ở đền thánh Tản Viên.

NHẬN XÉT

• Chàng không hề nhụt chí, run rẩy hay khiếp sợ
trước cảnh địa ngục, ma quỷ xung quanh mình.
• Chàng quyết đấu tranh cho lẽ phải, cho công lí.
Điều đó rất đáng trân trọng ở con người này.
• Tử Văn đã thắng kiện chứng tỏ cái thiện, cái
chính nghĩa đã thắng cái gian tà, cái ác.

II. Đọc hiểu văn bản
1. Hình tượng nhân vật Ngô Tử Văn
d. Ngô Tử Văn nhận chức phán sự

Ý NGHĨA 
Minh chứng cho quy luật tất yếu cái
Thiện sẽ thắng cái ác, chính nghĩa sẽ
thắng gian tà…
Tạo niềm tin cho con người, đề cao khát
vọng trừ ác, trừ tà

II. Đọc hiểu văn bản
1. Hình tượng nhân vật Ngô Tử Văn
e. Chi tiết người đi đường gặp Tử Văn ngồi trên “xe quan Phán sự” và việc người
đời sau truyền nhau về “nhà quan Phán sự”

Con người làm
việc vì lẽ phải, vì
chính nghĩa sẽ
được lưu danh
muôn đời.

Gửi gắm ước
mơ của nhân
dân về công lí.

Tấm gương sáng
cho mọi người
về sự cương
trực, lòng dung
cảm và luôn
hướng về hạnh
phúc bình yên
của nhân dân

Nhiệm
vụ
YÊU CẦU
1. Liệt kê các yếu tố thực và yếu tố ảo trong truyện?
2. Chỉ ra ý nghĩa của yếu tố thực và yếu tố ảo trong truyện?
3. Yếu tố thực và yếu tố ảo đã góp phần thể hiện đặc trưng thể loại và
chủ đề tác phẩm như thế nào?

II. Đọc hiểu văn bản
2. Thế giới hư cấu nghệ thuật trong tác
phẩm
Cách dẫn người, dẫn việc
cụ thể đến cả họ tên, quê
quán, thời gian, địa điểm
xảy ra sự việc
Sự xuất hiện của thế
giới âm cung với những
hồn ma, bóng quỷ, với
những cảnh vật khác
thường, với chuyện
người chết đi, sống lại,
từ dương gian đến địa
phủ, từ cõi âm về lại cõi
trần.

Kết hợp thành công yếu tố "kì" và yếu tố "thực".

Yếu tố kì ảo là biện
pháp nghệ thuật làm
tăng tính hấp dẫn của
câu chuyện.

Yếu tố hiện thực làm
tăng tính xác thực, làm
cho câu chuyện có ý
nghĩa xã hội sâu sắc

Chủ đề của tác phẩm: Niềm tin của tác giả
chính nghĩa sẽ thắng cường bạo, gian tà, đẩy
lùi sự mê tín, dị đoạn tồn tại cố hữu trong
suy nghĩ của con người.

Nhiệm
vụ
YÊU CẦU
Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ)
phân tích một yếu tố làm nên sức hấp
dẫn của câu chuyện trong Chuyện chức
phán sự đền Tản Viên.

TIÊU CHÍ

CẦN CỐ GẮNG

ĐÃ LÀM TỐT

RẤT XUẤT SẮC

(0 – 4 điểm)

(5 – 7 điểm)

(8 – 10 điểm)

1 điểm

2 điểm

3 điểm

Bài làm còn sơ sài, trình bày Bài làm tương đối đẩy đủ, chỉn chu Bài làm tương đối đẩy đủ, chỉn
cẩu thả

Trình bày cẩn thận

chu

Hình thức

Sai lỗi chính tả

Chuẩn kết câu đoạn

Trình bày cẩn thận Chuẩn kết

(3 điểm)

Sai kết cấu đoạn

Không có lỗi chính tả

câu đoạn
Không có lỗi chính tả
Có sự sáng tạo
 

1 – 4 điểm
Nội dung
(7 điểm)

Điểm

5 – 6 điểm

Nội dung sơ sài mới dừng Nội dung đúng, đủ và trọng tâm

7 điểm
Nội dung đúng, đủ và trọng tâm

lại ở mức độ biết và nhận Có ít nhất 1 – 2 ý mở rộng nâng cao Có ít nhất 1 – 2 ý mở rộng nâng
diện
 

cao Có sự sáng tạo
 

 

BÀI VĂN MẪU
Chuyện chức phán sự đền Tản Viên là một trong những chuyện tiêu biểu c ủa Truy ền kì
mạn lục. Truyện không chỉ hấp dẫn người đọc bởi câu chuyện mà Nguyễn Dữ đã kể l ại mà
còn có sức hút từ chính yếu tố thần kì trong đó. Yếu tố kì ảo của truyện không chỉ được thể
hiện ở phương diện nhân vật mà còn ở các không gian mà Nguyễn D ữ đã mang đ ến trong
đó. Có thể thấy truyện có hai không gian kì ảo. Trước hết là không gian giấc m ơ (gi ấc m ơ
của Tử Văn). Không gian này không được Nguyễn Dữ miêu tả chi ti ết nh ưng nó chính là
không gian nối liền cõi trần và cõi âm, là nơi gặp gỡ của Tử Văn với h ồn ma tướng gi ặc và
với Thổ công. Cũng từ đây, Tử Văn tạm lìa cõi trần, để bước vào cõi âm, đ ể tham gia vào v ụ
kiện ở đó. Không gian kì ảo thứ hai của truyện là ở âm ti. m ti đ ược miêu t ả b ằng m ột s ố
chi tiết khá rõ ràng: Ở đó có một con sông lớn, trên sông bắc m ột cái c ầu dài h ơn nghìn
thước, gió tanh sông xám, hơi lạnh thấu xương. Đọc đến đây, không ít người đã phải rùng
mình khiếp sợ. Cảm giác về sự u ám, lạnh lẽo, rùng rợn đeo bám vào trí t ưởng tượng c ủa
người đọc.

BÀI VĂN MẪU

Nhưng trái lại, trước không gian ấy, Tử Văn lại không hề sợ hãi. Và chính đi ều này đã ch ứng
tỏ bản lĩnh cứng cỏi và sự ngay thẳng của nhân vật. Minh ti còn có ngục Cửu U. Nguyễn Dữ
chỉ dẫn vào truyện không gian này mà không hề miêu tả nó bằng m ột chi ti ết nào. Tuy
nhiên, chỉ cái tên cũng đủ khiến người đọc hình dung nó sẽ là nơi đ ầy r ẫy c ực hình, đ ủ đ ể
trừng trị tội ác của những kẻ như tên tướng giặc họ Thôi. Có thể thấy mỗi yếu tố kì ảo
xuất hiện trong Chuyện chức phán sự đền Tản Viên đều đảm nhận vai trò riêng nhưng rõ
ràng, chúng tồn tại không tách rời nhau, thậm chí đan kết vào nhau đ ể cùng d ệt nên cho
chúng ta một câu chuyện hoang đường đầy li kì hấp dẫn.

Nhiệm
vụ
YÊU CẦU
Học sinh vận dụng liên hệ về lòng
dũng cảm, mê tín dị đoạn, lí tưởng
và quan niệm sống.

Quan niệm của kẻ sĩ ở cuối tác phẩm 
 "Than ôi! Người ta vẫn nói: "Cứng quá thì gãy". Kẻ sĩ chỉ lo không cứng cỏi đ ược, còn
gãy hay không là việc trời."
• Theo quan niệm của Nguyễn Dữ, đã là kẻ sĩ ở đời thì cần sự “cứng” cáp, rắn rỏi, mạnh
mẽ để giữ tinh thần đương đầu với các khó khăn thử thách. Lời bình khẳng đ ịnh nhân
cách của kẻ sĩ được thể hiện ở ý chí, tinh thần và dám thử thách. Không màng tới đ ược
mất, thẳng thua bởi đó là “việc trời” Nhấn mạnh và khẳng định ý chí và niềm tin vào
sức mạnh quyết định vận mệnh của thần linh 
• Theo quan niệm hiện đại, không phải vấn đề nào chúng ta cũng “cứng” mà cần mềm
dẻo, khôn khéo để xử lí mọi công việc đạt hiệu quả tối đa nhất. Tuy nhiên, luôn ph ải
giữ thái độ trong sạch, làm bất kì việc gì đều hướng đến lẽ phải và quyền lợi không ch ỉ
của bản thân mà còn là quyền lợi của cộng đồng và những người xung quanh. 
• Học sinh có thể tự do bày tỏ quan điểm và diễn giải được bằng những minh chứng cụ
thể.