Bài 3: Sự hình thành Liên bang
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết

MỤC TIÊU BÀI HỌC
Trình bày được quá trình hình
thành Liên bang Cộng hoà xã hội
chủ nghĩa Xô viết.

1

2

Phân tích được ý nghĩa sự ra đời
của Liên bang Cộng hoà xã hội
chủ nghĩa Xô viết.

TIẾN TRÌNH BÀI HỌC
Khởi động

Khám phá

Luyện tập

Giáo viên:

Vận dụng

KHỞI ĐỘNG
Đọc đoạn tư liệu sau kết hợp quan sát Hình 1 và trả lời câu hỏi.
“Sự ra đời của Liên bang Xô viết là một sự kiện quan trọng. Sức mạnh
của Nhà nước Xô viết được củng cố và tăng cường. Đồng thời, đó là
thắng lợi của chính sách dân tộc theo chủ nghĩa Lê-nin, của tình hữu
nghị anh em giữa các dân tộc trong quốc gia công nông đầu tiên trên thế
giới. Lần đầu tiên trong lịch sử, loài người tiến bộ đã được thấy một con
đường giải phóng đúng đắn vấn đề dân tộc, đó là thủ tiêu mọi bất bình
đẳng dân tộc và xây dựng một cộng đồng anh em giữa các dân tộc”.

(Nguyễn Anh Thái (Chủ biên), Lịch sử thế giới hiện đại, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2006,
1. Cho biết đoạn tư liệu và H.1 đề
cập đến sự
tr.46 – 47)

kiệnSự
lịch
sử nào?
thành
lập Nhà nước Liên bang Cộng
hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết (12-1922)
2. Hãy chia sẻ những hiểu biết của em về
nhàLiên
nước
Xô?
XôLiên
là một
quốc gia có vai trò quan
trọng trong việc kết thúc chiến tranh và
ảnh hưởng đến phong trào cách mạng

1. Qúa trình hình thành Liên bang CHXHCN Xô
viết

Hoạt động cặp đôi (Bàn lẻ)
Khai thác tư liệu tr20-21 hoàn
thành bảng sự ra đời của
Chính quyền Xô viết

Hoạt động cặp đôi (Bàn
chẵn)
Khai thác tư liệu tr21 hoàn
thành bảng sự ra đời của Liên
bang CHXHCN Xô viết

1. Quá trình hình thành Liên bang CHXHCN Xô
viết

Tiêu chí
Thời gian

Sự ra đời của Chính quyền Xô
viết

Năm 1917

Mâu thuẫn dân tộc, mâu thuẫn giai cấp (các dân
tộc Nga >< chế độ phong kiến; vô sản >< tư sản)

Nguyên
nhân
Lãnh đạo Lê-nin và Đảng Bô-sê-vích
Quá trình
ra đời
Đặc điểm
chính

Nga
- 10/1917, Cách mạng tháng Mười Nga
thành
công
- 25/10/1917,
Thành lập Chính quyền Xô

viêt
Nhà nước XHCN đầu tiên đại diện cho đông đảo

- 25/10/1917, tấn công cung điện Mùa Đông, Cách mạng tháng
Mười Nga thành công

Tại Đại hội Xô viết toàn Nga lần
thứ hai, V. I. Lê-nin nhấn mạnh:
“Và giờ đây, ở nước Nga, chúng ta
cần phải đặt hết tâm trí vào việc
xây dựng một nhà nước vô sản xã
hội chủ nghĩa".

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định:
“Giống như mặt trời chói lọi, Cách
mạng tháng Mười chiếu sáng
khắp năm châu, thức tỉnh hàng
triệu, hàng triệu người bị áp bức
bóc lột trên trái đất đứng lên tự
giải phóng... Trong lịch sử loài
người chưa từng có cuộc cách
mạng nào có ý nghĩa to lớn và
sâu xa như thế”.

(Hồ Chí Minh, Toàn tập, Tập 12, NXB Chính trị
Quốc gia – Sự thật, Hà Nội, 1980, tr. 461)

1. Quá trình hình thành Liên bang CHXHCN Xô
viết

Tiêu chí Sự thành lập Liên bang Cộng hòa xã hội
chủ nghĩa Xô viết
Thời
12/1922
gian
Nguyên
Sự phát triển không đồng đều giữa các nước cộng
nhân thành hòa Xô viết đồng minh, đặt ra yêu cầu hợp tác,
giúp đỡ lẫn nhau.
lập
- 12/1922, Đại hội lần thứ nhất các Xô viết toàn
Quá trình
bang
thông
qua
thành lập
-Liên
1924,
hoàn
thành
quá trình thành lập (bản Hiến

pháp đầu tiên)
Những nước - 4 nước: Nga, U–crai–na, Bê–lô–rút–xi–a, Ngoại
đầu tiên gia Cáp ca–dơ.
nhập
- Đến năm 1940, phát triển thành 15 nước.
Nguyên
Tự nguyện, bình đẳng.
tắc gia

2. Ý nghĩa sự ra đời của Liên bang Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Xô viết

1. Em nhìn thấy những hình ảnh
nào từ Quốc huy đầu tiên của nước
Liên Xô?
2. Theo em, những hình ảnh đó có
ý nghĩa như thế nào? Nó phản ánh
bản chất gì của Nhà nước xã hội
chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới?
3. Liên hệ với Quốc huy Việt Nam,
Quốc huy của Liên Xô (1923)
em thấy có điểm gì giống nhau?

2. Ý nghĩa sự ra đời của Liên bang Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Xô viết
hình ảnh búa liềm trên
quả địa cầu

những tia nắng mặt trời
những bông lúa mì

“Giai cấp vô sản thế giới
đoàn kết lại với dòng chữ
uốc huy của Liên Xô (1923)bằng sáu thứ tiếng: Nga, Ucrai-na, Bê-lô-rút-xia, Grudi-a, A-ro-mê-ni-a, A-décbai-dan.”

2. Ý nghĩa sự ra đời của Liên bang Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Xô viết

Tượng Liên minh công nông - biểu tượng
của Nhà nước Xô viết ở ngoại ô Mát xcơ-

2. Ý nghĩa sự ra đời của Liên bang Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Xô viết
Đọc đoạn trích dẫn sau và
tư liệu tr.22, hãy chứng
minh cho nhận định của
Bác: "Liên Xô, nhà nước
chuyên chính vô sản đầu
tiên, đã tỏ ra có sức mạnh
phi thường” và nêu ý
nghĩa của sự ra đời nhà
nước Liên Xô.

“Liên Xô, nhà nước chuyên chính vô sản đầu
tiên, đã tỏ ra có sức mạnh phi thường. Ngay từ
khi mới thành lập, Liên Xô chẳng những đập tan
được bọn phản cách mạng trong nước, mà còn
đánh thắng cuộc can thiệp vũ trang của 14 nước
để quốc, chưa đầy 30 năm sau lại đánh thẳng
hoàn toàn bọn phát xít Đức – Ý – Nhật, chẳng
những bảo vệ được Nhà nước Xô viết mình mà
còn góp phần to lớn giải phóng nhiều nước
khác, cứu cả loài người khỏi ách nô lệ của chủ
nghĩa phát xít”.

(Hồ Chí Minh, Cách mạng tháng Mười vĩ đại mở ra con đường
giải phóng cho các dân tộc, trích trong: Hồ Chí Minh, Toàn tập,
Tập 15, NXB Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tr.388 –
389)

2. Ý nghĩa sự ra đời của Liên bang Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Xô viết
- Đánh dấu sự sụp đổ hoàn toàn của
đế quốc Nga và Chính phủ tư sản lâm
thời.

Đối
với
Liê
n
Xô

- Xác lập chế độ XHCN trên toàn lãnh thổ
Liên Xô
- Thể hiện quyền dân tộc tự quyết, sự liên
minh đoàn kết của các nước cộng hòa Xô
viết đồng minh.
- Tạo sức mạnh tổng hợp để Liên Xô tập
trung vào xây dựng CNXH và bảo vệ đất

2. Ý nghĩa sự ra đời của Liên bang Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Xô viết
- Chứng minh học thuyết Mác – Lê-nin là
đúng đắn.

Đố
i
với
th
ế
gi
ới

- Xác lập mô hình nhà nước mới đối lập với
mô hình nhà nước TBCN, tác động lớn đến
quan hệ quốc tế.
- Cổ vũ đấu tranh của các dân tộc bị áp
bức.

- Để lại bài học về con đường cứu nước và
giải phóng dân tộc, về mô hình nhà nước

2. Ý nghĩa sự ra đời của Liên bang Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Xô viết
HOẠT ĐỘNG NHÓM
Lớp thành 4 nhóm: lấy
các ví dụ cụ thể dẫn
chứng về ý nghĩa sự ra
đời của Liên bang Cộng
hòa XHCN Xô Viết.

Ý NGHĨA SỰ RA ĐỜI CỦA LIÊN BANG CỘNG HÒA XHCN XÔ
VIẾT

Ví dụ cụ thể

Nội dung

LB CHXHCN Xô viết thành lập, xây dựng CHXH
(1925 – 1941)
DAN H S ÁC H VIỆC C Ầ N
L ÀM

Đối với
Liên Xô

Đối với
thế giới

Liên Xô từ 1 nước nông nghiệp lạc hậu => 1 cường quốc
công nghiệp XHCN

Sức mạnh tổng hợp để Liên Xô đánh thắng phát xít
Đức xâm lược
Là nguồn cổ vũ, động viên tinh thần cho nhân dân
Việt Nam trong cuộc đấu tranh chống TD Pháp, giành
độc
lập
dân
tộc
Giúp Nguyễn Ái Quốc tìm ra con đường cứu nước

đúng đắn (CMVS), Từ đó, Người tích cực chuẩn bị về
tư tưởng, chính trị, tổ chức cho sự ra đời của chính

Theo kết quả cuộc khảo sát
(2021) của Trung tâm Nghiên
cứu Dư luận xã hội toàn Nga,
khi đặt câu hỏi có muốn khôi
phục lại Liên Xô hay không,
khoảng 67% người được hỏi
có mong muốn duy trì Liên
Xô. Nếu em là người dân Nga
được tiến hành khảo sát, em
sẽ đưa ra lựa chọn nào? Nêu ít
nhất 2 lý do dẫn đến sự lựa
chọn của mình.

LUYỆN TẬP
1. Hoàn thành sơ đồ về quá trình hình thành Liên
bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết.
2 - 1917
Sau
Cách
mạng
tháng
Hai, xuất hiện
cục diện hai
chính
quyền
song song tồn
tại các vấn đề
hòa bình và

10 - 1917

1918 1920

Cách mạng tháng
14 nước đế
Mười thành công, quốc tấn công
Đại hội Xô viết
thúc đẩy nước
toàn Nga họp, ra Nga Xô viết và
tuyên bố: thành các nước Cộng
lập chính quyền
hòa Xô viết
Xô viết; ban hành
đồng minh
“Sắc lệnh hòa
thực hiện liên

12 1922

Đại hội các Xô
viết toàn Liên
bang đã thông
qua bản Tuyên
ngôn thành lập
Liên bang Cộng
hoà XHCN Xô
viết và bản

VẬN DỤNG
2. Liên bang Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Xô viết ra
đời có phải là một tất yếu lịch sử không? Vì sao?
- Do sự phát triển không đều về kinh tế, văn hóa, chính
trị giữa các nước cộng hòa Xô viết
- Do cuộc tấn công của liên minh 14 nước đế quốc và
sự nổi dậy chống phá của các thế lực phản động.
- Nhiệm vụ khôi phục kinh tế, xây dựng chủ nghĩa xã
hội và bảo vệ đất nước
- Xuất phát những yêu cầu của lịch sử: Liên bang
CHXHCN Xô viết ra đời là một tất yếu của lịch sử.