2. Nghệ thuật thời Mạc
a. Kiến trúc
* Kiến trúc cung đình

2. Nghệ thuật thời Mạc
a. Kiến trúc
• Kiến trúc cung đình
- Nhà Mạc thừa hưởng các công trình cung điện của nhà Lê sơ để lại. Bên
cạnh đó
- Vua nhà Mạc xây dựng thêm nhiều cung điện ở Dương Kinh (thuộc Hải
Phòng ngày nay) như điện Phúc Huy, điện Hưng Quốc...

Điện Sùng Đức
(Được phục dựng)

Điện Sùng Đức
(Được phục dựng)

Dấu tích Vương triều
nhà Mạc Kinh đô đầu
tiên trên đất
Hải Phòng

Bên trong ngôi chính điện.  

Thanh Long đao trước đây được thờ ở
Từ đường họ Phạm gốc Mạc ở Xuân
Trường, tỉnh Nam Định. Thanh Bảo
Long đao đã từng gắn với công lao
sự nghiệp của Thái Tổ Mạc Đăng
Dung, gắn với sự hưng vong của

Ngày 15/01/2020, thanh Định
Nam đao đã được Thủ tướng
Chính phủ công nhân là bảo
vật Quốc gia và được đưa về
khu di tích Vương triều Mạc.  

2. Nghệ thuật thời Mạc

a. Kiến trúc
* Kiến trúc cung đình
- Nhà Mạc thừa hưởng các công trình cung điện của nhà Lê sơ để lại. Bên
cạnh đó
- Vua nhà Mạc xây dựng thêm nhiều cung điện ở Dương Kinh (thuộc Hải
Phòng ngày nay) như điện Phúc Huy, điện Hưng Quốc...
* Kiến trúc tôn giáo và tín ngưỡng dân gian
- Có 142 công trình là chùa.
- Tiêu biểu: chùa Bà Tấm ở Gia Lâm, chùa Trăm Gian ở Chương Mỹ (Hà
Nội); chùa Cập Nhất ở Thanh Hà (Hải Dương)...

Cụm di tích đền - chùa Bà
Tấm thuộc địa phận xã
Dương Xá, huyện Gia Lâm,
ngoại thành Hà Nội. 

Chùa Trăm gian Là một công trình kiến trúc độc
đáo, hiếm có. Sau nhiều lần trùng tu qua các
thời đại thì chùa có tổng cộng 104 gian và được
chia làm 3 cụm chính.

2. Nghệ thuật thời Mạc

a. Kiến trúc
* Kiến trúc cung đình
* Kiến trúc tôn giáo và tín ngưỡng dân gian
- Có 142 công trình là chùa.
- Tiêu biểu: chùa Bà Tấm ở Gia Lâm, chùa Trăm Gian ở Chương Mỹ (Hà
Nội); chùa Cập Nhất ở Thanh Hà (Hải Dương)...
- Đình làng trở nên phố biến, nổi tiếng nhất là đình Lỗ Hạnh ở Bắc Giang,
đình Thanh Lũng, đình Thụy Phiêu, đình La Phù (Hà Nội).

Ở thời nhà Mạc (1527-1683), đình Tây Đằng được xếp
vào một trong sáu ngôi đình danh tiếng nhất, và hiện cũng
là một trong số những ngôi đình thời Mạc nguyên vẹn, hiếm
hoi còn sót lại đến ngày nay.
Đã qua gần 500 năm tồn tại, nhiều lần trùng tu, đình
Tây Đằng may mắn vẫn giữ được nhiều chi tiết kiến trúc gỗ
theo nguyên bản từ thời Mạc, duy có hệ mái đã thay đổi
hoàn toàn so với kiểu thức ban đầu.

Quán có từ rất lâu đời, có lẽ từ trước công nguyên. Tương truyền,
lúc đầu đây là nơi tu hành của một nhà sư, thừa tướng Lữ Gia nhà Triệu
qua đấy thấy tiên ngồi đánh cờ rồi bay lên trời bèn sai dựng quán.
Đời Trần Minh Tông, con gái vua Trần là Thái Trưởng công chúa
cầu tự linh nghiệm nên vua Trần cho trùng tu lớn, sau dân đắp tượng vua
thờ ở tiền đường.
Đời Mạc đạo giáo thần tiên thịnh hành, các vương tộc Mạc về
quán tu hành nhiều, thậm chí Quán được xoay hướng từ Tây nam sang
Đông bắc như hiện nay cũng từ đời này, người để lại dấu ấn trùng tu lớn
nhất là Đà Quốc Công Mạc Ngọc Liễn và Vợ.

2. Nghệ thuật thời Mạc

a. Kiến trúc
* Kiến trúc cung đình
* Kiến trúc tôn giáo và tín ngưỡng dân gian
- Có 142 công trình là chùa.
- Tiêu biểu: chùa Bà Tấm ở Gia Lâm, chùa Trăm Gian ở Chương Mỹ (Hà
Nội); chùa Cập Nhất ở Thanh Hà (Hải Dương)...
- Đình làng trở nên phố biến, nổi tiếng nhất là đình Lỗ Hạnh ở Bắc Giang,
đình Thanh Lũng, đình Thụy Phiêu, đình La Phù (Hà Nội).
- Các đạo quán có điều kiện sửa sang, tu bổ: quán Hưng Thánh, quán Hội
Linh và quán Linh Tiên (Hà Nội), quán Thụy Ứng, quán Đề Thích, quán
Chân Thánh (Hưng Yên; quán Tiên Phúc (Hải Dương)...

Quán Linh Tiên tọa lạc trên khu
đất cao rộng trong làng, tổng
thể công trình là sự hỗn hợp của
kiến trúc quán Đạo với chùa
Phật. Ngoài cùng là tam quan 3
gian 2 dĩ, 2 tầng, 8 mái với các
đầu đao uốn cong. Tiếp theo là
một con đường nhỏ lát gạch gọi
là " Nhất chính đạo" dẫn đến
tam quan phụ theo dạng 4 cột
trụ. Qua sân hẹp là đến khu
trung tâm của quán. Đây là khu
vực thờ chính với 3 nếp nhà
hình chữ Công ( 工 ), bao gồm:
quán Dưới, quán Trên và nhà
thiêu hương. Các bộ phận kiến
trúc ít trang trí, nhưng y môn và
cửa võng được chạm trổ tỉ mỉ. Ở
cuối đường trục là gác chuông 2

Toàn cảnh
chùa Mui
Hưng Thánh
quán.
Tượng Đức
thánh ở
Hưng
Thánh
quán.

Trấn Vũ cung.

Chùa Sổ (thôn Ước Lễ, xã Tân
Ước, huyện Thanh Oai) là ngôi
chùa có sự pha trộn giữa Phật
giáo và Đạo giáo. Chùa có tên
chữ là Hội Linh quán, bởi trước
kia vốn là một đạo quán. Thời
Lý – Trần, Đạo giáo khá phát
triển và là một trong ba đạo lớn
ở Việt Nam gồm: Nho giáo, Phật
giáo và Đạo giáo. Đến thời Lê
Trung hưng, Đạo giáo bắt đầu
suy thoái, các đạo quán được
tận dụng để làm chùa. Chùa
Sổ là ngôi chùa đặc biệt mang
tinh thần tam
giáo
đồng
nguyên. Ngoài hai bức đại
tự “Hội Linh quán” và “Đại La
thiên” còn có bức “Từ Vân

2. Nghệ thuật thời Mạc

a. Kiến trúc
b. Điêu khắc
- Điêu khắc thời Mạc khá phát triển, chất liệu và loại hình khá phong phú,
chủ yếu là từ gỗ mít và gỗ vàng tâm

•Tượng Tam thế: theo quan niệm nhà Phật, Tam thế bao gồm quá khứ, hiện tại, vị lai.
Các chùa có tượng Tam thế thời Mạc là chùa Nành, chùa Lệ Mật, chùa Thầy (đều ở 
Hà Nội), kích thước xấp xỉ người thực với các quý tướng được thể hiện đầy đủ. Ba
tượng chung tư thế ngồi "kiết già".

Tượng Quan Âm nghìn mắt, nghìn tay

•Tượng Quan Âm: có
khá nhiều, tại các
chùa Đông Ngộ (
Hải Dương) tạc năm
1582, chùa Thượng
Chủng
(Vĩnh Phúc)
tạc năm 1592, chùa
Đa
Tốn
(Hà Nội),
chùa Hội Hạ (Vĩnh
Phúc), chùa Bối Khê
(Hà Nội), Tam Giáo,
Khôi Khê (Thái Bình
)... Hình đặc trưng
của tượng Quan Âm
là nghìn mắt nghìn
tay tượng trưng cho
pháp thuật vô biên,
khả năng cứu khổ
cứu nạn cho chúng
sinh khắp thế gian.

•Tượng Ngọc Hoàng: Ngọc hoàng trong các tượng thời Mạc là biểu tượng của Đế Thích vốn
có từ thời Lý dưới ảnh hưởng của Đạo giáo. Tượng này tìm thấy chưa nhiều[7].
•Tượng các nhân vật thần thoại: gồm có tiên nữ múa (Apsara), nhạc công (Gandhava), nữ
thần đầu người mình chim (Kinnari). Các bức tượng tiên nữ được khắc có dáng hình mềm
mại, gương mặt trái xoan, trước ngực có dãy yếm hình khánh, tai đeo hoa tai, các nếp vải áo
dài lướt phía sau, có cặp cánh gắn sau lưng[7].
•Tượng chân dung: Trong chùa thời Mạc còn tạc tượng những người có công đức xây dựng
chùa. Chùa Trà Phương (Hải Phòng) có tượng Mạc Thái Tổ cao 0,75 mét, dáng dấp gần giống
tượng Ngọc Hoàng ở chùa Ngọ (Hà Nội). Ngoài ra còn có tượng công chúa cao 0,74 mét,
ngồi trên đài sen dáng vẻ trầm tư, tĩnh tại. Nhà tổ chùa Phổ Minh (Nam Định) có tượng chân
dung bà chúa Mạc từng tu hành tại chùa này.

Bảo vật quốc gia, pho tượng Thái tổ
Mạc Đăng Dung

Tượng Bồ Tát Quan Âm Chuẩn Đề
bằng gỗ sơn son thếp vàng. Thời
Mạc, thế kỷ XVI.​

Tứ pháp gồm Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện
tương trưng cho Mây, Mưa, Sấm, Chớp. Với nhu cầu cầu
mong mưa thuận gió hòa của nhân dân, có tượng Pháp Lôi ở chùa Nhạc
Miếu, được đưa về chùa Thái Lạc (Hải Dương).

Tượng rồng đá thời Mạc thế kỷ 16

Hình tượng Rồng thời
Mạc kế thừa rồng
truyền thống Lý, Trần,
và cả rồng thời Lê sơ.
Đặc điểm chung là:
Thân mập, uốn lượn
đều đặn, bờm kéo dài
uốn theo xuống nửa
lưng, mây đao lửa
điểm xuyết trên thân,
sóng cuộn dưới bụng,
chân ngắn, lông khuỷu
sợi đơn uốn xoắn. Đầu
rồng có sừng hai chạc,
hai mắt lồi, mũi sư tử,
mồm thú nhô ra phía
trước. Các chân Rồng
thường
chạm
bốn
móng. Hình tượng rồng

Tượng rồng đá thời Mạc thế kỷ 16

Hình Rồng, phượng, lân
 trang trí trên gạch 
Chùa Ông, 
Chùa Trăm Gian,
và 
Chùa Bối Khê hoặc
gốm
đất nung: Rồng, Phượng,
con Xô, con Kìm là gắn
trên bờ nóc, bờ giải, các
đầu đao, tàu mái: cung
điện, đình, chùa. Hiện còn
thấy hai đầu rồng: có sừng
hai chạc, mắt lồi, tai to,
mồm sư tử cao 0.85 cm trên
hai bờ mái ở Chùa Mui (Hà
Tây cũ). Hình Rồng mây
trang trí trên gốm dáng uốn
lượn, thân hình khỏe chắc.

2. Nghệ thuật thời Mạc

a. Kiến trúc
b. Điêu khắc
- Điêu khắc thời Mạc khá phát triển, chất liệu và loại hình khá phong phú,
chủ yếu là từ gỗ mít và gỗ vàng tâm
- Có các loại tượng: Tượng Tam Thế, Tượng Quan Âm (có nghìn mắt nghìn
tay), tượng chân dung (tượng Mạc Thái Tổ ở Hải Phòng)
- Hình tượng rồng thời Mạc có thân dài uốn khúc, chân ngắn, đầu có sừng 2
chạc, 2 mắt lồi, mũi sư tử, mồm thú. Được thể hiện trên sản phẩm gỗ hoặc trên
đồ gốm

Hình rồng đắp nổi trên chân đèn gốm
Hoa Lam, từ triều Mạc (1580) tại
Cẩm Giàng (Hải Dương).

Cặp chân đèn thời Mạc men rạn cổ tại Xưởng

2. Nghệ thuật thời Mạc

a. Kiến trúc
b. Điêu khắc
- Điêu khắc thời Mạc khá phát triển, chất liệu và loại hình khá phong phú,
chủ yếu là từ gỗ mít và gỗ vàng tâm
- Có các loại tượng: Tượng Tam Thế, Tượng Quan Âm (có nghìn mắt nghìn
tay), tượng chân dung (tượng Mạc Thái Tổ ở Hải Phòng)
- Hình tượng rồng thời Mạc có thân dài uốn khúc, chân ngắn, đầu có sừng 2
chạc, 2 mắt lồi, mũi sư tử, mồm thú. Được thể hiện trên gỗ hoặc trên đồ gốm
- Chủ đề phổ biến của điêu khắc thời Mạc là cảnh sinh hoạt, lao động của
người dân, hình thiên nhiên…
- Phong cách chung là tả thực, gần gũi với đời thường, bố cục phóng khoáng.