KHỞI ĐỘNG

Câu hỏi
1. Em biết gì về sự kiện lịch sử trên?
Tên sự kiện
Nhân vật Lịch sử
Kết quả
2. Em chưa biết gì sự kiện này?
(Ý nghĩa lich sử, đặc điểm, độc đáo trong nghệ thuật quân
sự...)
3. Em mong muốn tìm hiểu thêm những gì về hai sự kiện
lịch sử trên?

Trả lời

Chủ đề 4: Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và
Chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch
Sử Việt Nam (trước cách mạng tháng Tám
Năm 1945)
Bài 7. KHÁI QUÁT VỀ CHIẾN TRANH
BẢO VỆ TỔ QUỐC TRONG LỊCH SỬ VIỆT
NAM

1. Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trong lịch sử Việt Nam
a. Vị trí địa chiến lược của Việt Nam

Quan sát và Đọc thông tin, tư liệu
và quan sát bản đồ (sgk lịch sử 11 –
Cánh Diều); vẽ sơ đồ tư duy trình
bày tổng quan vị trí địa chiến lược
của Việt Nam?

+ Việt Nam nằm ở Đông Nam Á - khu vực được coi là ngã tư
giữa lục địa Á - Âu và châu Đại Dương, giữa Thái Bình Dương
và Ấn Độ Dương, trên tuyến đường giao thông, giao thương
lâu đời và quan trọng giữa Trung Quốc và Ấn Độ.
+ Liền kề Trung Quốc, án ngữ Biển Đông, lại nằm ở vị trí cầu
nối giữa Đông Nam Á lục địa với Đông Nam Á hải đảo nên Việt
Nam là địa bàn “tiền tiêu” của Đông Nam Á từ phía bắc, là
“cửa ngõ” để tiến vào bán đảo Trung - Ấn từ phía đông và
Trung Quốc từ phía nam.
=> Với vị trí chiến lược nổi bật, trong nhiều thế kỉ, lãnh thổ
Việt Nam thường xuyên là đối tượng nhòm ngó, can thiệp
hoặc xâm lược của các thế lực bên ngoài. Trong suốt tiến

b. Vai trò, ý nghĩa của chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trong lịch sử Việt Nam
- Quyết định sự tồn vong của quốc gia, dân tộc
- Tác động lớn đến quá trình hình thành quốc gia, dân tộc, đến tiến trình lịch sử dân
tộc và chính sách quản lí đất nước
- Kết quả của các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc cũng ảnh hưởng đến tính chất xã
hội và công cuộc xây dựng đất nước, phát triển kinh tế, văn hóa.

2. Một số cuộc kháng chiến thắng lợi tiêu biểu

Quan sát hình ảnh và sử dụng tư liệu lịch sử,
thảo luận nhóm tìm hiểu tài liệu và hoàn thành
bảng thống kê và báo cáo.

STT

Tên cuộc
kháng chiến

Bối cảnh lịch sử

Kết quả

Nguyên nhân
Thắng lợi/thất bại

Ý nghĩa

 

………………..

 

 

 

 

………………..

 

 

 

 

Chiến thắng Bạch Đằng năm 938

Cuộc kháng chiến chống Tống năm 981

Cuộc kháng chiến chống Tống lần hai (1075-1077)

Chiến thắng quân Mông-Nguyên lần thứ 3

Kháng chiến chống quân Xiêm (1785)

Kháng chiến chống quân Thanh (1789)

STT Các cuộc kháng Bối cảnh lịch sử Kết quả
chiến tiêu biểu
1

Kháng chiến chống Cuối năm 938, quân Thắng lợi
quân Nam Hám Nam Hán xâm lược
(938)
nước ta.

2

Kháng chiến chống Đầu 981, quân Tống Thắng lợi
quân xâm lược Tống tiến hành xâm lược
(981)
Đại Cồ Việt.

3

Kháng chiến chống Vào những năm 70
quân xâm lược Tống của thế kỉ XI, trong
(1075 – 1077)
lúc Đại Việt đang
phát triển thì nhà
Tống bước vào giai
đoạn khủng hoảng.

Thắng lợi

Ý nghĩa

Nguyên nhân
Thắng lợi

Mở đầu thời kì độc lập, - Tinh thần yêu nước, ý
tự chủ lâu dài trong lịch chí bất khuất của người
Việt.
sử dân tộc
- Mang tính chính
nghĩa.
- Nền độc lập của Đại Cồ - Tinh thần đoàn kết
Việt được giữ vững.
dân tộc.
- Đường lối chiến lược,
chiến thuật đúng đắn
- Thể hiện tinh thần yêu hiệu quả.
nước của nhân dân.
- Nghệ thuật quân sự
- Để lại nhiều bài học sáng tạo độc đáo.
kinh nghiệm cho thế hệ - Sự chỉ huy tài tình
của các tướng lĩnh.
sau.
- Các thế lực ngoại
xâm phải đối diện với
nhiều khó khăn.

4

Đầu năm 1258, thực
Thắng lợi
hiện ý đồ đánh chiếm
Ba lần kháng chiến Nam Tống từ phía
chống quân xâm Nam, 3 vạn quân Mông
lược Nguyên - Cổ tràn vào Đại Việt.
Mông

- Khẳng định sức mạnh đoàn
kết dân tộc.
- Đập tan âm mưu xâm lược
Việt Nam của quân Nguyên Mông.
 

5

Kháng chiến chống Giữa năm 1784, 5 vạn Thắng lợi
quân Xiêm (1784 – quân Xiêm kéo vào gia
1785)
Định với danh nghĩa
quân Nguyễn Ánh.

- Bảo vệ độc lập chủ quyền.
Thể hiện tinh thần yêu nước
của nhân dân.
- Để lại nhiều bài học kinh
nghiệm cho thế hệ sau.

6

Kháng chiến chống Cuối năm 1788, theo
Thắng lợi
quân Thanh (1789) cầu viện của vua Lê
Chiêu Thống, nhà
Thanh cử Tôn Sĩ Nghị
dẫn 29 vạn quân tiến
vào Đại Việt.

3. Một số cuộc kháng chiến không thành công

Quan sát hình ảnh và sử dụng tư liệu lịch
sử, thảo luận nhóm tìm hiểu tài liệu và hoàn
thành bảng thống kê và báo cáo.

STT

Tên cuộc kháng Bối
cảnh Kết quả
chiến
lịch sử

Ý nghĩa

Nguyên nhân
không
thành
công

 

………………..

 

 

 

 

 

………………..

 

 

 

Cuộc khởi nghĩa của Triệu Thị Trinh

Cuộc kháng chiến của nhà Hồ

Cuộc kháng chiến ở Đà Nẵng năm 1858

STT Tên cuộc KC
1

2

3

KC chống
quân Triệu
(TK II CN)

Bối cảnh lịch sử

Kết quả

Năm 179TCN, Triệu
An Dương Vương tổ
Đà đem quân đánh Âu chức kháng chiến
Lạc
nhưng nhanh chóng
thất bại
KC chống
Cuối năm 1406, nhà
Nhà Hồ tổ chức kháng
quân Minh
Minh đem quân đánh chiến, nhưng nhiều lần
(đầu TK XV) Đại Ngu.
phải rút quân. Kết quả
cuối cùng bị thất bại
- Trong nước:
KC chống
- 1883-1884: Triều
TDP (nửa sau + Việt Nam có vị trí
đình Huế và Pháp kí
chiến lược quan trọng,
TK XIX)
hiệp ước Hắc-măng và
giàu tài nguyên…
+ CĐPK Việt Nam lâm Pa –tơ-nốt Việt Nam
vào khủng hoảng trầm trở thành nước thuộc
địa nửa phong kiến.
trọng
- Bên ngoài: CNTB
Pháp đang chuyển
sang giai đoạn CNĐQ

Ý nghĩa

Nguyên nhân không
thành công
Thể hiện tinh thần Triều đình Âu lạc mất
yêu nước chống
cảnh giác không có sự
giặc ngoại xâm
phòng bị
của nhân dân ta
Thể hiện tinh thần Không có đường lối
yêu nước chống
kháng chiến đúng đắn,
giặc ngoại xâm
quân dân mất đoàn kết
của nhân dân ta
Không có đường lối
- Thể hiện tinh
thần yêu nước, ý kháng chiến đúng đắn.
- Không đoàn kết hợp
chí quyết tâm
lực với nhân dân.
chống giặc ngoại
- So sánh lực lượng
xâm của nhân dân
chênh lệch
ta

LUYỆN TẬP
Câu 1: Vì sao trong suốt tiến trình lịch sử, Việt Nam luôn phải đối phó với
nhiều thế lực ngoại xâm và tiến hành nhiều cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc?
A. Vì nếu xâm lược Việt Nam, quân xâm lược sẽ chiếm được nhiều nguồn tài
nguyên.
B. Vì Việt Nam là một trong những quốc gia có vị trí địa chiến lược quan trọng.
C. Vì chiếm được Việt Nam thì sẽ có được nguồn nhân lực dồi dào.
D. Vì Việt Nam là một nước yếu kém, lạc hậu.

Câu 2: Chiến thắng nào đã kết thúc hoàn toàn hơn 1000 năm đô hộ của phong kiến phương Bắc, mở
ra thời kì độc lập, tự chủ lâu dài của dân tộc?
A. Cuộc nổi dậy năm 931 do Khúc Thừa Dụ lãnh đạo.
B. Trận chiến trên sông Bạch Đằng năm 938 do Ngô Quyền lãnh đạo.
C. Trận chiến trên sông Bạch Đằng năm 981 do Lê Hoàn lãnh đạo.
D. Trận chiến chống quân Tống xâm lược năm 1077 do Lý Thường Kiệt lãnh đạo.
Câu 3: Nội dung nào không phản ánh đúng nguyên nhân ba lần quân Mông – Nguyên thất bại trong
việc xâm lược nước ta?
A. Nhân dân Đại Việt có tinh thần yêu nước và tự hào dân tộc cao cả.
B. Tài thao lược của các vị tướng nhà Trần, đặc biệt là Trần Quốc Tuấn.
C. Quân giặc yếu, lại chủ quan trong quá trình xâm lược Đại Việt.
D. Tinh thần đoàn kết chống quân xâm lược của quân dân nhà Trần.

Câu 4: Nghệ thuật quân sự trong cuộc kháng chiến chống quân Thanh (1789) có điểm gì
khác biệt so với ba cuộc kháng chiến chống quân Mông-Nguyên thời Trần (thế kỉ XIII)?
   A. Lối đánh thần tốc, táo bạo, bất ngờ, linh hoạt.
   B. Chủ động tấn công chặn trước kế hoạch của giặc.
   C. Rút lui chiến lược, chớp thời cơ để tiến hành phản công.
   D. Phòng ngự tích cực thông qua chiến thuật “vườn không nhà trống”.
Câu 5. Trước sự xâm lược của thực dân Pháp, thái độ của triều đình nhà Nguyễn và
nhân dân như thế nào?
A. Triều đình và nhân dân đồng lòng kháng chiến chống Pháp
B. Triều đình sợ hãi không dám đánh Pháp, nhân dân hoang mang.
C. Triều đình kiên quyết đánh Pháp, nhân dân hoang mang.
D. Triều đình do dự không dám đánh Pháp, nhân dân kiên quyết kháng Pháp.

VẬN DỤNG
Theo em, việc sử dụng tên các nhân vật lịch sử trong chiến tranh
bảo vệ tổ quốc và giải phóng dân tộc ( Từ đầu công nguyên đến
TK XIX) để đặt tên đường, tên phố, tên trường học.... thể hiện
điều gì? Trên đường đi học về em đi qua những đường phố nào
có tên các nhân vật lịch sử đó?

Gợi ý: Theo em, việc sử dụng tên các nhân vật lịch sử trong chiến
tranh bảo vệ tổ quốc và giải phóng dân tộc ( Từ đầu công nguyên đến
TK XIX) để đặt tên đường, tên phố, tên trường học.... thể hiện điều gì?
Trên đường đi học về em đi qua những đường phố nào có tên các nhân
vật lịch sử đó?
Viết 1 đoạn văn 300-500 từ thể hiện khắc ghi công ơn, nhớ mãi
những đóng góp của các nhân vật lịch sử trong công cuộc bảo vệ,
xây dựng đất nước.