KHỞI ĐỘNG

T R Ò C H Ơ I
Luật chơi

Ô

C H Ữ

Có 6 ô hàng ngang và 1 từ chìa khóa. Chia lớp làm 2
đội A-B, mỗi đội lần lượt chọn các ô chữ hàng ngang.
Trong vòng 10 giây nếu trả lời đúng ghi được 10 điểm,
nếu trả lời sai đội còn lại giành quyền trả lời. Đội nào
đoán được từ chìa khóa sẽ ghi được 30 điểm, nếu sai
trò chơi sẽ tiếp tục cho đến khi tìm ra hết các từ hàng
ngang. Đội nào ghi được nhiều điểm hơn sẽ giành
chiến thắng.

TRÒ CHƠI Ô CHỮ

1
3

P

2

H O N G K I
M A C X Â Y E
T H Ố N G N H Ấ

4
5
7

6

Q U Í

T

L
Ộ C

Ế
T

Ậ P H I
M Ớ I
T

Ư B

N

Ế

N

Ả N

Đ Ô
Ế Q U Ố C

Hàng ngang số 6 – gồm 5 ô chữ:
Hàng ngang số 7 – gồm 6ô chữ:
Hàng 6:
Câu
ngang
Sausốkhi
4
gồm 7
ôchữ:
chữ: cách mạng tư sản, các nước Anh, Pháp,
13
9ô
2 – hoàn
5
8 thành
Sau khi hoàn thành xâm lược thuộc địa chủ nghĩa tư bản chuyển
Chế
Mĩ phát
độ
chính
triển
trị
của
theo
nước
con
Anh
sau
cách
nào?
mạng
là gì?
Cách
Nhiệm
mạng
quan
tưnước
sản
trọng
Pháp
nhất
đã
của
lậtđường
đổ
cách
chế
mạng
độ
nào?
tư mạng
sảntưởsản
Đức,
ÝAnh
là gì?
Quốc
Giai
cấp
cavụ
của
phong
kiến
tham
là gia
gì?
lãnh
đạo
cách
tư
sản
là ai?
sang giai đoạn nào?
.

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

BÀI 2: SỰ XÁC LẬP VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA
TƯ BẢN

BÀI 2. SỰ XÁC LẬP VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA
TƯ BẢN.
1. Sự xác lập của chủ nghĩa tư bản ở châu Âu và Bắc Mĩ
2. Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản.

3. Chủ nghĩa tư bản hiện đại

BÀI 2. SỰ XÁC LẬP VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN.
1. Sự xác lập của chủ nghĩa tư bản ở châu Âu và Bắc Mĩ

Quan sát Lược đồ và Sơ đồ, kết hợp thông tin SGK hoàn thành phiếu học tập dưới đây:

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

THỜI GIAN
Nửa sau TK XVIII

Cuối TK XVIII

Nửa sau TK XIX

TÊN CUỘC CÁCH
MẠNG TƯ SẢN

KẾT QUẢ

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

THỜI GIAN
Nửa sau TK XVIII

Cuối TK XVIII

Nửa sau TK XIX

TÊN CUỘC CÁCH
MẠNG TƯ SẢN
- Cách mạng tư sản ở Nê
đéc lan.
- Cách mạng tư sản Anh.
Cách mạng tư sản
Pháp.
- Chiến tranh giành
độc lập của các
thuộc địa Anh ở Bắc
Mĩ. tranh
Cuộc đấu
thống nhất I-ta-li-a;
thống nhất Đức….

KẾT QUẢ

- CNTB xác lập ở Hà Lan, Anh

Chủ nghĩa tư bản xác lập ở
Pháp, Bắc Mĩ.
Chủ nghĩa tư bản hoàn thành
xác lập ở châu Âu.

1. Sự xác lập của CNTB ở châu Âu và Bắc Mĩ.

- Từ TK XVI đến TK XVIII: các cuộc CMTS nổ ra ở châu Âu và Bắc
Mĩ mở đường cho TBCN phát triển.

- Nửa sau TK XIX cách mạng tư sản tiếp tục bùng nổ với nhiều hình
thức khác nhau tạo điều kiện cho CNTB tiếp tục phát triển.

HÀ
LAN

ANH
HOA
KÌ

NGA

ĐỨC

PHÁP
I-TA-LI-A

Xác định trên Lược đồ các quốc gia đã xác lập được chế độ TBCN đến nửa sau TK
XIX?

PHÁP

ĐỨC

MĨ

Vì sao chủ nghĩa tư bản xác lập sớm ở châu Âu và
Bắc Mĩ?
Nền kinh tế TBCN ra đời và phát triển sớm, giai cấp TS
đông đảo, có tiềm lực kinh tế.
Các cuộc CMTS diễn ra sớm, xác lập quyền lãnh đạo
của giai cấp Tư sản.

2. Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản
Chủ nghía đế quốc và quá trình
xâm lược thuộc địa

1

Sự mở rộng và phát triển của chủ
nghĩa tư bản

2

Chủ nghĩa tư bản từ tự do cạnh tranh
sang độc quyền.

HOẠT
ĐỘNG
NHÓM
3

Tìm hiểu quá trình Pháp xâm lược Việt
Nam

4

NHÓM 1
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Đọc tư liệu kết hợp thông tin trong SGK hoàn thành bảng thống kê sau:

THÔNG TIN

YÊU CẦU

Đọc thông tin SGK tr.14-15 - Tìm các từ ngữ giải thích vì
trả lời các câu hỏi sau:
sao CNTB quan tâm đến việc
bành trướng thuộc địa?
- Rút ra nguyên nhân CNTB
tăng cường mở rộng và xâm
lược thuộc địa
Quan sát lược đồ Hình 2.4
Lược đồ hệ thống thuộc địa
của các đế quốc Anh, Pháp
đầu TK XIX tr.15.

- Quá trình xâm lược thuộc
địa có kết quả như thế nào?

KẾT QUẢ CẦN ĐẠT

NHÓM 2
1. Hãy nhận xét về phong trào đấu
tranh giành độc lập ở các thuộc địa
của thực dân Tây Ban Nha và Bồ Đào
Nha vào nửa đầu TK XIX?

1821
1804
1811
1819

1822

1821

2. Vì sao đến cuối TK XIX hầu hết các
nước châu Á trở thành thuộc địa,
Nhật Bản vẫn giữ được độc lập?

1825

1818

181
6

1811

1828

Lược đồ quá trình các nước thuộc địa ở Mĩ latinh
giành được độc lập

Một công xưởng của Nhật theo công nghệ phương Tây
khoảng thập niên 1880

Lược đồ diễn biến cách mạng Tân Hợi

Tôn Trung Sơn

Vì sao cách mạng Tân Hợi ở Trung Quốc lại thất bại?

Lược đồ các nước đế quốc và thuộc địa cuối TK XIX.

Hãy nhận xét về quá trình xâm lược và mở rộng thuộc địa
ở châu Á và châu Phi?

NHÓM 3

Tranh biến họa sự bành trướng của công ty độc quyền ở Mĩ”
Hen ry Ford (1863-1947) “vua ô tô
của Mĩ”

Hãy cho biết quyền lực của các công ty độc quyền
được thể hiện như thế nào?

NHÓM 4
Quan sát lược đồ và hình ảnh dưới
đây, nhận xét về mục đích và thủ
đoạn của Pháp trong quá trình xâm
lược và cai trị Việt Nam?

Nguồn lợi của tư bản Pháp trong
cuộc khai thác thuộc địa lần thứ

SẢN PHẨM CÁC NHÓM

NHÓM 1

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Đọc tư liệu số 1 kết hợp thông tin trong SGK hoàn thành bảng thống kê sau:
THÔNG TIN

Đọc thông tin SGK tr.14-15
trả lời các câu hỏi sau:

Quan sát lược đồ Hình 2.4
Lược đồ hệ thống thuộc địa
của các đế quốc Anh, Pháp
đầu TK XIX tr.15.

YÊU CẦU

KẾT QUẢ CẦN ĐẠT

- Rút ra nguyên nhân CNTB tăng - Tìm kiếm thị trường, nguồn
cường mở rộng và xâm lược
nguyên liệu, nhân công mới.
thuộc địa

- Quá trình xâm lược thuộc địa - Kết quả: các nước đế quốc đã
có kết quả như thế nào?
thiết lập hệ thống thuộc địa ở
châu Á, châu Phi và khu vực Mĩ
latinh.

2. Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản
a. Chủ nghĩa đế quốc và quá trình mở rộng xâm lược thuộc địa.
- Nguyên nhân: CNTB phát triển dẫn đến nhu cầu về thị trường, nguyên
liệu, nhân công tăng.
- Kết quả: các nước đế quốc đã thiết lập hệ thống thuộc địa ở châu Á,
châu Phi và khu vực Mĩ latinh.

450000000
400000000
350000000
300000000
250000000
200000000
150000000
100000000
50000000
0

35000000
30000000
25000000
20000000
15000000
10000000
5000000
0

Anh
Pháp
Mĩ
Dân Dân
số
số
chính thuộc
quốc địa

Diện Diện
tích tích
chínhthuộc
quốc địa
(km2) (km2)

Lược đồ nước Anh và các thuộc địa đầu thế kỉ XX
22

Anh
Pháp
Mĩ

*

Bức tranh biếm họa đế quốc Anh ở Châu Phi.
23
Một chân của họ đặt ở Ai Cập (phía Bắc), một chân đặt ở Nam Phi

NHÓM 2
1. Nhận xét: Nửa đầu TK XIX các
nước Mĩ la tinh giành độc lập, thành
lập các quốc gia tư sản.

1821
1804
1811
1819

1822

1821

2. Nhật Bản vẫn giữ được độc lập: vì
tiến hành duy tân Minh Trị 1868, trở
thành nước TBCN.

1825

1818

181
6

1811

1828

Lược đồ quá trình các nước thuộc địa ở Mĩ latinh
giành được độc lập

Một công xưởng của Nhật theo công nghệ phương Tây
khoảng thập niên 1880

Lược đồ diễn biến cách mạng Tân Hợi

Tôn Trung Sơn

Cách mạng Tân Hợi ở Trung Quốc lại thất bại vì vấp phải sự chống đối của thế lực
phong kiến thủ cựu nhưng tạo điều kiện cho kinh tế TBCN phát triển ở quốc gia lớn
nhất và đông dân nhất châu Á.

2. Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản
b, Sự mở rộng và phát triển của chủ nghĩa tư bản.

- Nửa đầu TK XIX các thuộc địa của TBN và BĐN ở Mĩ
latinh giành độc lập, thành lập các quốc gia tư sản.

- Cuối TK XIX đầu TK XX các nước đế quốc hoàn thành
xâm lược châu Á, châu Phi; CNTB mở rộng phạm vi trên
toàn thế giới.

NHÓM 3
2. Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản
c, Chủ nghĩa tư bản từ tự do cạnh tranh sang độc quyền.
- Cuối TK XIX đầu TK XX chủ nghĩa tư bản chuyển sang
giai đoạn độc quyền.

- Các tổ chức độc quyền chi phối toàn bộ nền kinh tế.

NHÓM 4
- Mục đích: tìm nguồn nguyên liệu,
thị trường, thuộc địa mới.
- Thủ đoạn: vơ vét tối đa sức người,
sức của ở VN phục vụ cho chính
quốc Pháp.

Nguồn lợi của tư bản Pháp trong
cuộc khai thác thuộc địa lần thứ

3. Chủ nghĩa tư bản hiện đại.
a. Khái niệm.

Đặc điểm của chủ nghĩa đế quốc.

a,
niệm
 Khái
Nêu khái
niệm chủ nghĩa tư bản hiện đại?
Chủ nghĩa tư bản hiện đại là sự kết hợp giữa sức mạnh kinh tế của
 Chủ nghĩa đế quốc và chủ nghĩa tư bản hiện đại có điểm gì khác nhau?
các tổ chức độc quyền tư nhân với sức mạnh chính trị của nhà nước tư
sản.

3. Chủ nghĩa tư bản hiện đại.
b. Tiềm năng và thách thức.

Nhóm G7- các nước tư bản có nền
kinh tế phát triển nhất

Các thành tựu của cách mạng
khoa học công nghệ.

Một tập đoàn xuyên quốc gia
hàng đầu

Quan sát các hình ảnhm hãy cho biết tiềm năng của chủ nghĩa tư
bản hiện đại?

3. Chủ nghĩa tư bản hiện đại.
b. Tiềm năng và thách thức.

Các nhà khoa học biểu tình chống
biến đổi khí hậu toàn cầu

Phong trào chiếm lấy phố Wall ở
Mĩ năm 2011

Biện pháp phòng chống dịch
Covid 19

Quan sát các hình ảnh hãy cho biết thách thức của chủ nghĩa tư
bản hiện đại?

Thách thức

Không có
khả năng
giải quyết
triệt để
các mâu
thuẫn xã
hội: chênh
lệch giàu
nghèo.....

- Phải đối mặt
với các vấn đề
chính tri, xã hội
nan giải: bạo
lực, phân biệt
chủng tộc....
- Phải đối phó
với các cuộc
khủng hoảng
kinh tế, tài
chính mang
tính toàn cầu.

LUYỆN TẬP

Hoàn thành bảng thống kê những nét chính về sự mở rộng và phát triển của CNTB
cuối TK XIX đầu TK XX theo tiêu chí sau:
Các thời kì

CNTB thời
kì cận đại
CNTB thời kì
hiện đại

Thời gian

Vai trò của các tổ chức
độc quyền tư nhân

Vai trò của nhà nước

VẬN DỤNG

VẬN DỤNG
HS hoàn thành hai câu hỏi sau:
1. Mô hình phát triển kinh tế-xã hội của một số nước Bắc Âu (Đan
Mạch, Na uy, Thụy Điển, Phần Lan...) được coi là hình mẫu của
CNTB hiện đại vì những ưu việt của nó. Em hãy lấy ví dụ chứng
minh nhận định trên, áp dụng ở 1 quốc gia mà em ấn tượng nhất....
2. Sự phát triển của CNTB đưa đến thời cơ và thách thức gì cho các
quốc gia đang phát triển như Việt Nam.