Bài 1
khả năng lớn lao của tiểu thuyết
Gv: Nguyễn Thị Hằng Nga

XUÂN TÓC ĐỎ CỨU QUỐC
TRÍCH TIỂU THUYẾT SỐ ĐỎ - VŨ TRỌNG PHỤNG

A- khởi động
• Em hiểu thế nào là tiểu thuyết? Theo em tiểu
thuyết có những khả năng nào đối với cuộc sống
của con người

B- HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
• I- TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN
• Dựa vào SGK em hãy trình bày
• 1- Thế nào là tiểu thuyết và tiểu thuyết hiện đại?
• 2- Thế nào là phong cách hiện thưc?

II- KHÁM PHÁ VĂN BẢN

1- TIỂU THUYẾT SỐ ĐỎ CỦA VŨ TRỌNG PHỤNG
1.1 TÁC GIẢ

• Vũ Trọng Phụng (1912-1939) là một nhà văn, nhà báo nổi
tiếng của Việt Nam vào đầu thế kỷ 20.
• Tuy thời gian cầm bút rất ngắn ngủi, ông đã để lại một kho tác
phẩm đáng kinh ngạc: hơn 30 truyện ngắn, 9 tập tiểu thuyết, 9
tập phóng sự, 7 vở kịch, cùng một bản dịch vở kịch từ tiếng
Pháp, một số bài viết phê bình, tranh luận văn học và hàng
trăm bài báo viết về các vấn đề chính trị, xã hội, văn hóa[1].

1- TIỂU THUYẾT SỐ ĐỎ CỦA VŨ TRỌNG PHỤNG
1.1 TÁC GIẢ
• Nổi tiếng với giọng văn trào phúng châm biếm xã hội
của mình, một số người đã so sánh ông như Balzac của
Việt Nam.
• Ông được mệnh danh là “ Ông vua phóng sự đất Bắc”

1.2- TÁC PHẨM SỐ ĐỎ

• Số đỏ là một tiểu thuyết văn học của nhà văn 
Vũ Trọng Phụng, đăng ở Hà Nội báo từ số 40 ngày 7
tháng 10 năm 1936 và được in thành sách lần đầu
vào năm 1938.
• Nhiều nhân vật và câu nói trong tác phẩm đã đi vào
cuộc sống đời thường và tác phẩm đã được dựng
thành kịch, phim.
• Nhân vật chính của Số đỏ là Xuân - biệt danh là
Xuân Tóc đỏ, từ chỗ là một kẻ bị coi là hạ lưu, bỗng
nhảy lên tầng lớp danh giá của xã hội nhờ trào
lưu Âu hóa của giới tiểu tư sản Hà Nội khi đó.

TÓM TẮT

• Truyện dài 20 chương và được bắt đầu khi bà Phó
Đoan đến chơi ở sân quần vợt nơi Xuân tóc đỏ làm
việc. Vô tình Xuân tóc đỏ vì xem trộm 1 cô đầm
thay đồ nên bị cảnh sát bắt giam và được bà Phó
Đoan bảo lãnh. Sau đó, bà Phó Đoan giới thiệu Xuân
đến làm việc ở tiệm may Âu Hóa, từ đó Xuân bắt
đầu tham gia vào việc cải cách xã hội. Nhờ thuộc
lòng những bài quảng cáo thuốc lậu, hắn được vợ
chồng Văn Minh gọi là "sinh viên trường thuốc",
"đốc tờ Xuân". Hắn gia nhập xã hội thượng lưu,
quen với những người giàu và có thế lực, quyến rũ
được cô Tuyết và phát hiện cô Hoàng Hôn ngoại
tình. Xuân còn được bà Phó Đoan nhờ dạy dỗ cậu

TÓM TẮT
• Văn Minh vì nghĩ ơn của Xuân nên dẫn Xuân đi xóa bỏ lý lịch
trước kia rồi đăng ký đi tranh giải quần vợt nhân dịp vua Xiêm
 đến Bắc Kì. Bằng thủ đoạn xảo trá, hắn làm 2 vận động viên
quán quân bị bắt ngay trước hôm thi đấu nên Xuân được dịp thi
tài với quán quân Xiêm. Vì để giữ tình giao hảo, hắn được lệnh
phải thua. Kết thúc trận đấu, khi bị đám đông phản đối, Xuân
hùng hồn diễn thuyết cho đám đông dân chúng hiểu hành động
"hy sinh vì tổ quốc của mình", được mời vào 
hội Khai trí tiến đức, được nhận huân chương Bắc Đẩu bội tinh
 và cuối cùng trở thành con rể cụ cố Hồng.

1.3 ĐOẠN TRÍCH
• Xuân tóc đỏ cứu quốc là nửa đầu chương XX –
chương cuối của tác phẩm

2- Phân tích đoạn trích

• 2.1 nguyên nhân dẫn đến trận đấu quần vợt của Xuân
với quán quân Xiêm La
• - Cô Tuyết phải lòng Xuân và đã đi cùng Xuân vào khách
sạn Bồng Lai. Vị hôn phu của cô Tuyết đã thoái hôn. Ông
Văn Minh- anh cô Tuyết đã giới thiệu Xuân tham gia cuộc
thi đấu để làm đẹp lý lịch cho Xuân để gả em gái cho danh
giá
• - Trước đó Xuân đã lập mưu để 02 quán quân quần vợt của
Việt Nam bị cảnh sát bắt giam.

2- Phân tích đoạn trích

• 2.2. Ngòi bút hiện thực của tác giả khi miêu tả những người
đến xem trận đấu
• Tuy giá vé vào cửa là ba đồng hạng bét, số công chúng sáng hôm
sau ấy, cũng trên ba nghìn. Sân quần Rollandes Varreau của Hà
Thành bữa ấy thật đã ghe được một chỗ rẽ ngoặt cho lịch sử thể
thao. Người ta đồn rằng có rất nhiều người hâm mộ vì đến chậm,
không mua được vé, bèn hoá ra phẫn uất và chết một cách rất thể
thao, nghĩa là tự tử dần dần bằng thuốc phiện không có dấu thanh,
hút vào phổi.
• -> Cách nói mỉa mai, pha hài hước để phản ánh đúng sự đua
đòi của giới thượng lưu Âu hóa thời bấy giờ

2- phân tích đoạn trích
• Cụ cố Hồng, ông Văn Minh, bà Phó Ðoan, ông Typn
và nhiều người, đều đã chán nản lắm, vì bà Văn
Minh đã đại bại về giải quần vợt phụ nữ bản xứ.
Tuyết cố làm cho ông bố đỡ buồn, kêu rằng cái
phần danh dự của gia đình cũng còn có cơ cứu chữa
được, vì mọi người còn hy vọng vào Xuân.
• -> Vai trò và danh giá của Xuân đã được đánh giá rất cao
trong gia đình cụ cố Hồng

2- phân tích đoạn trích

• Trên khán đài, ngồi giữa những vị quan chức văn võ cao cấp của
ba chính phủ, công chúng thấy rõ, từ trái sang phải: quan toàn
quyền, quan Thống sứ, Ðức Vua nước nhà, S.M. Projadophick
vua Xiêm. Tuy vận Âu phục, vua Xiêm cũng đội cái mũ bản xứ
bằng kim ngân châu báo, trông như một cái tháp cao, vì nó có
đến chín tầng gác, cứ lên cao thì lại nhỏ lại, một thứ biểu
tượng của cái nước một triệu con voi. Ðằng sau nhà vua, một
viên quan hầu Ðức và một viên quan hầu Nhật
• -> Rất nhiều vị tai to mặt lớn tham dự với cung cách
khoa trương hiện lên qua giọng văn châm biếm của tác
giả

2- phân tích đoạn trích

• Việc nhà tài tử Luang Brabahol cũng ngồi sau đấy
(quán quân quần vợt Xiêm La) tỏ rằng đấng thiếu
quân của đất nước triệu tượng cũng sẵn lòng
khuyến miễn thể thao. Lại nữa, nếu ai tinh ý, thì
cũng thấy rằng mấy ông trị sự Tổng cục thể thao
Bắc Kỳ lúc ấy đương lo sốt vó, đương hoá điên hoá
cuồng, vì giờ tranh đấu cái giải chung kết đã sắp
đến rồi, mà vẫn chưa thấy mặt hai nhà quán quân
cũ, Hải và Thụ, ở sân!
• -> Thái dộ của các nhà tổ chức giải của nước nhà trước trận
đấu là cơ hội để Xuân được tham gia đấu quần vợt

2- phân tích đoạn trích
• =>Tóm lại: Hình ảnh những người đến tham gia trận
quần vợt đã hiện lên qua giọng văn châm biếm , mỉa
mai của tác giả. Qua đó ta thấy được sự lố lăng đua đòi
thể thao của giới thượng lưu ở Hà Nội trước CMT8

2- phân tích đoạn trích

• 2.3. Việc bài binh bố trận nực cười của nhà nước
• - Do hai quán quân người Việt đang bị giam giữ trong nhà tù mà
chưa được xét hỏi nên không ai biết tung tích của họ
• - Tổng cục đã xục xạo khắp nơi mà không thấy
• - Sau cùng Tổng cục đành phải cứu chữa sự sai hẹn của mình
trước công chúng, bằng cách mời nhà quán quân quần vợt Xiêm
La ra thử tài với Xuân Tóc Ðỏ.
• -> Sự dối trá của nhà nước thật trắng trợn

2- phân tích đoạn trích
• 2.4- Trận đấu của Xuân và quán quân Xiêm La
• - Tâm trạng của khan giả : Rất hài lòng vì tổng cục đưa
Xuân chưa bao giờ đạt giải quán quân vào đấu -> Sự
kiêu ngạo kín đáo của người Việt trước người Xiêm
• - Ông Văn Minh sung sướng: khi ông này được ban trị
sự của Tổng cục nói rằng người của ông được đại diện
cho Hà Thành để giữ cái danh dự cho Tổ quốc, trước
nhà vô địch Xiêm.

2- Phân tích đoạn trích

• - Công chúng luôn luôn vỗ tay hoan hô Xuân
• - Còn trên khán đài, đức vua Xiêm đã lộ ra mặt rồng tất cả
sự thịnh nộ của vị thiên tử thế Thiên hành đạo ở cái nước
có hằng triệu con voi. Thật là một tiếng sét, vì sự thua kém
của tài tử Vọng Các là rõ rệt quá, và ở séc đầu, Xuân Hà
Thành được 6 – 1 -> bộc lộ rõ thái độ ăn thua như của
phường cờ bạc -> tư thế của vị vua bị nhạo bang và hạ
thấp
• - Ðức vua nước nhà, quan Toàn quyền và Thống sứ đều
băn khoăn lắm

2- phân tích đoạn trích

• - Ðến séc thứ nhì, công chúng thấy Xuân đánh uể oải hình
như chấp bên địch. Ông bầu Văn Minh rất lấy làm lo. Kết
quả 5 – 7. 
• - Mấy giơ đầu ở séc thứ ba tỏ rằng hai bên cùng gắng hết
sức. Tuy Luang Prabahol đã trổ ra hết tài năng mà cũng
không lấn át được Xuân. 
• - Ðến lúc trọng tài hô 15 – 30, trông tài tử của mình đã
nắm phần thua, vua Xiêm tức thì lôi trong túi áo ra cái bản
đồ Ấn Ðộ Chi Na do chính phủ Xiêm vẽ lại, tức là bản đồ
nước Xiêm cũ có bờ cõi ở núi Hoành Sơn.

2- phân tích đoạn trích
• - Dưới sân, đám công chúng Pháp Nam ngây thơ, vô lo vô
lự, vẫn vỗ tay rầm rộ để ủng hộ Xuân.
• - Giữa lúc ấy Ðức Vua nước nhà, quan Toàn quyền và quan
Thống sứ đã đưa mắt nhìn nhau.
• - Ông giám đốc chính trị Ðông Dương sau khi tai nghe một
hiệu lệnh của quan Toàn quyền, tức là bỏ khán đài, chạy
xuống sân đi tìm ông bầu của Xuân Tóc Ðỏ- Văn Minh

2- phân tích đoạn trích

• Thừa lúc Xuân Tóc Ðỏ quay về với đứa trẻ nhặt bóng, ông bầu
Văn Minh liền thất thanh khẽ bảo nó: - Thua đi! Nhường đi! Ðược
thì chết! Chiến tranh!
• -> Cách cứu vãn tình thế của các quan chức nhà nước thật khôi hài.
Sẵn sàng hy sinh quốc thể vì sợ chiến tranh -> hèn nhát, bất tài
• - Công chúng thất vọng định đả đảo Xuân
• - Thấy ở tình thế hiểm nghèo, ông bầu Văn Minh bèn cùng Xuân
Tóc Ðỏ trèo lên nóc cái xe hơi của bà Phó Ðoan, rồi Xuân Tóc Ðỏ
cứ việc lắng nghe ông bầu của nó nhắc mà diễn thuyết trước cái
đám công chúng mấy nghìn người hung hăng ấy

2- phân tích đoạn trích

• - Xuân thua không phải bởi vô tài! Chắc thiên hạ đã
mục kích rất rõ. Vậy xin thiên hạ hãy bình tĩnh nghe
tại sao người của tôi lại phải thua- Văn Minh nói
• - Xuân chuyển giọng trịch thượng với công chúng: - Hỡi công
chúng! Mi chưa hiểu rõ những lẽ cực kỳ to tát nó
khiến ta phải đánh nhường giải cho nhà vô địch
Xiêm La! Quần chúng nông nổi ơi! Mi đã biết đâu cái
lòng hy sinh cao thượng vô cùng, (nó vỗ vào ngực)
nó khiến ta phải từ chối danh vọng riêng của ta đi,
để góp một phần vào việc tiến bộ trong trật tự và
hoà bình của tổ quốc! 

2- phân tích đoạn trích
• - Với cái hùng biện của một người đã thổi loa cho những
hiệu thuốc lậu, với cái tự nhiên của một anh lính cờ chạy
hiệu rạp hát, lại được ông Văn Minh vặn đĩa kèn, Xuân
Tóc Ðỏ đã chinh phục quần chúng như một nhà chính trị
đại tài của Tây phương.
• Xuân Tóc Ðỏ diễn thuyết vừa xong, tiếng vỗ tay của
nhân dân ran lên như mưa rào!
• - Xuân Tóc Ðỏ vạn tuế! Sự đại bại vạn tuế!

2- phân tích đoạn trích
• => Tên vô lại đã thể hiện tinh thần hy sinh vì Tổ
Quốc. Qua giọng văn đầy châm biếm mỉa mai, qua
những chi tiết miêu tả trận đấu vừa cường điệu,
vừa hiện thực tác giả đã cho thấy: sự nhố nhăng
cực độ của xã hội Việt Nam trong phong trào Âu
hóa đầu thế kỷ XX.

III- Tổng kết
• 1- Nghệ thuật:
• - Giọng văn châm biếm ( cách nói ngược)
• - Chi tiết sinh động, kịch tính
• - Nhân vật được xây dựng hài hước
• 2- Nội dung
• Bản chất giả dối, xấu xa “ chó đẻ” của xã hội Thực dân- Phong
kiến Việt Nam đầu thế kỷ XX được lột tả qua sự gặp may hiếm
có của Xuân tóc đỏ . Từ chỗ là một tên ma cà bông, lưu manh
nhờ có tài bắt chước và khôn lỏi mà thành anh hung cứu Quốc =>
Sức mạnh của tiểu thuyết Số đỏ chính là ở đó.